Hỏi đáp

Spin-Offs Là Gì – Mô Hình Kinh Doanh Spin Off Là Gì

Mô hình liên doanh spin-off

Ngô Đức Thế (*)

*

Công viên Khoa học Cambridge hiện là đại bản doanh của hơn 100 doanh nghiệp spin-off được thành lập năm 1970 bởi Viện Đại học Cambridge.

(TBKTSG) – Để mang thể triển khai những kết quả nghiên cứu, việc thành lập những doanh nghiệp khoa học để thương mại hóa những kết quả này là một việc ko thể thiếu. Thành lập những liên doanh khởi nghiệp do chính nhà khoa học đồng sở hữu với cơ quan nghiên cứu chính là mô hình liên doanh spin-off (university spin-off company hoặc technology spin-off company) rất phổ biến ở những nước phát triển.

hành khách đang xem: Spin-offs là gì

Nhà phát minh được hưởng cổ phần

Khái niệm “university spin-off company” hoặc “academic spin-off company” ko mấy phổ biến ở VN, nhưng rất phổ biến ở những nước phát triển, đặc thù ở những nước mang nền khoa học phát triển, và thậm chí ngay nước láng giềng nhỏ bé của VN là Singapore.

liên doanh khoa học spin-off được hiểu rõ là những liên doanh khoa học triển khai những kết quả nghiên cứu ứng dụng của những nhà khoa học với hình thức đồng sở hữu của cơ sở nghiên cứu và nhà phát minh, và được quản lý độc lập với cơ sở nghiên cứu. liên doanh này phát triển và sản xuất sản phẩm từ khoa học được phát triển bởi nhà nghiên cứu, và bán sản phẩm ra thị trường thông qua những kênh phân phối thích hợp. Hoặc ở quy mô thấp hơn, liên doanh spin-off mang thể là một kênh trung gian để tiếp tục phát triển khoa học nhằm chuyển giao tới những doanh nghiệp sản xuất lớn hơn.

Hình thức liên doanh “spin-off” xuất hiện lần lần đầu tiên ở Vương quốc Anh vào cuối thế kỷ 19. Mô hình này nhanh chóng phát triển ở Mỹ và Anh từ giữa tới cuối thế kỷ 20, với một mốc trọng yếu vào năm 1980, với Đạo luật Bayh-Dole được phê duyệt ở Mỹ nhằm luật hóa hoạt động của mô hình liên doanh này. Từ đây, mô hình này nhanh chóng được phát triển ở nhiều nước như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản,… và trở thành một giải pháp thích hợp cho phép nhà phát minh vừa giữ được tài sản trí tuệ, vừa thu được lợi nhuận từ kinh tế đồng thời cơ sở nghiên cứu cũng được hưởng thuận tiện lâu dài.

Để mang thể thành lập được những liên doanh spin-off thì điều lần đầu tiên (trọng yếu nhất) là nhà nghiên cứu tạo ra được kết quả nghiên cứu mang tính ứng dụng (cho thị trường) và mang năng lực thương mại hóa. Và cơ sở nghiên cứu sẽ tư vấn việc thương mại hóa thông qua những quỹ thêm tiền để phát triển khởi nghiệp (những trường đại học lớn trên thế giới đều mang ngân quỹ như thế này) và thêm tiền để phát triển cho nhà nghiên cứu nhằm hình thành liên doanh (tất nhiên bằng sáng chế (patent) sở hữu trí tuệ luôn được đăng ký trước đó để bảo vệ sản phẩm trí tuệ bởi luật pháp).

Điểm trọng yếu ở đây là nhà phát minh ko phải là người làm thuê cho khoản thêm tiền để phát triển này mà được cùng hưởng cổ phần trong doanh nghiệp (đồng thời là người sáng lập và lãnh đạo mảng kỹ thuật, khoa học của liên doanh). Với những khoa học cần mang vốn thêm tiền để phát triển ban đầu lớn mà cơ sở ko đủ năng lực thêm tiền để phát triển, họ sẽ mời gọi thêm tiền để phát triển từ những nguồn thêm tiền để phát triển bên ngoài (quỹ thêm tiền để phát triển, doanh nghiệp,…) để cùng góp vốn. Đây chính là cách Đại học Quốc gia Singapore tư vấn PGS. Phan Toàn Thắng cách đây hơn 10 năm để mở liên doanh dựa trên phát minh tế bào gốc cuống rốn của anh.

mang thể phân biệt liên doanh “university spin-off” và những doanh nghiệp khởi nghiệp (start-up entrepreneurs) theo bảng so sánh dưới đây:

*

Từ triết lý Singapore

Trong khối ASEAN, Singapore tuy là một quốc gia nhỏ chỉ với hai trường đại học nghiên cứu chính (Đại học Quốc gia – NUS, và Đại học khoa học Nanyang – NTU), cùng với hệ thống những viện nghiên cứu khoa học và khoa học thuộc cơ quan nghiên cứu khoa học và khoa học (A*STAR) là những nơi ươm mầm cho những liên doanh khoa học spin-off. Chỉ tính trong năm năm (1998-2003), đã mang hơn 70 doanh nghiệp spin-off được thành lập từ những cơ quan này. Với nguồn thêm tiền để phát triển dồi dào từ ngân sách chính phủ cùng với cơ chế thoáng trong thủ tục hành chính, Singapore là một trong những quốc gia năng động nhất châu Á trong việc phát triển mô hình spin-off.

Đặc điểm trọng yếu của những liên doanh spin-off là quy mô khởi đầu nhỏ và vừa với số vốn thêm tiền để phát triển ko quá lớn (tất nhiên tùy thuộc từng lĩnh vực cụ thể) và dễ dàng thích ứng với sự thay đổi của thị trường. Giáo sư Xiaogang Peng (Đại học Arkansas, Mỹ) trong bài tổng quan về cơ hội và thách thức đối với mô hình spin-off đã ví mô hình spin-off tương đương những con thuyền nhỏ đi trên sóng nước, dễ dàng thích ứng với những con sóng dữ nhờ sự linh động.

Xem thêm: Metamask Là Gì – giới thiệu thông tin Ví Ethereum Metamask

Mô hình những liên doanh spin-off nhỏ và vừa hiện đang được yêu thích và thêm tiền để phát triển mạnh ở nhiều quốc gia châu Âu do năng lực tạo việc làm tốt, tận dụng cơ sở hạ tầng nghiên cứu từ chính những trung tâm nghiên cứu phát triển, nơi được thêm tiền để phát triển cơ sở hạ tầng tiên tiến đủ năng lực phục vụ cho cả nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu phát triển, vừa tận dụng nguồn nhân lực chất lượng tốt được đào tạo từ đây. Với quy mô nhỏ và vừa, năng lực thu hồi vốn của spin-off nhanh hơn cùng với kinh phí thấp hơn cho việc xây dựng cơ sở vật chất cũng như kinh phí quản trị.

quanh đó đó, những trường đại học lớn hiện nay còn tính tới sự “xung đột” giữa chức năng làm học thuật (của nhà nghiên cứu) và chức năng làm kinh doanh (lúc quản lý doanh nghiệp spin-off) nên đều mang những văn bản thỏa thuận rất rõ ràng về phân công những nhiệm vụ mà nhà khoa học cần hoàn thành.

tới câu chuyện VN

Trở lại với VN, ko thể thừa nhận một thực tiễn đáng tiếc là nền khoa học còn ở mức thấp so với mặt bằng thế giới. Nhưng ở trong bức tranh tối về nền khoa học VN thì vẫn mang một số điểm sáng của một số nhà khoa học mang năng lực, mang tâm huyết và say mê với nghề nên đã tạo ra một số kết quả mang ý nghĩa khoa học và ứng dụng, cũng như tiềm năng thương mại hóa.

Tuy nhiên, thuật ngữ spin-off dường như còn khá mới mẻ và mô hình này thực chất chưa được phát triển. Ở nhiều trường đại học và cơ sở nghiên cứu, những kết quả mang tính ứng dụng và thương mại hóa thường được chuyển giao một cách vội vã và chưa tính tới thuận tiện lâu dài cho chính nhà nghiên cứu và cơ sở nghiên cứu, hoặc trong nhiều trường hợp những kết quả bị bỏ qua vì ko mang tiền thêm tiền để phát triển làm thương mại hóa. Trong một bài phỏng vấn mới đây trên Tạp chí Kiến thức ngày nay, PGS. TS. Phạm Văn Nho (Đại học Quốc gia Hà Nội), người theo đuổi những nghiên cứu ứng dụng vật liệu nano đã “than thở” rằng những sản phẩm của ông ko mang năng lực đưa tới thị trường vì vừa thiếu tiền khởi nghiệp, vừa ko đủ năng lực giới thiệu bán sản phẩm,…

Những bức xúc của PGS. Nho cũng chính là một thực tiễn phản ánh sự thiếu tư vấn từ chính trường đại học và nhà nước trong việc tư vấn những nhà khoa học thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu. quanh đó việc thiếu những nguồn thêm tiền để phát triển thì chính sự thiếu cơ chế khởi nghiệp nhằm cân bằng thuận tiện kinh tế của nhà khoa học và cơ quan quản lý cũng là một nguyên nhân gây nan giải. Và mô hình spin-off chính là một giải pháp tốt cho những thuận tiện này.

Để mang thể phát triển được mô hình này, điều lần đầu tiên tất nhiên phải tới từ chính nghiên cứu của những nhà khoa học: những kết quả mang tính ứng dụng. Thứ hai là hệ thống pháp luật về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cần chặt chẽ để giúp nhà nghiên cứu mang thể bảo vệ sản phẩm của mình. Thứ ba là những quỹ thêm tiền để phát triển khởi nghiệp từ chính phủ trực tiếp cho những cơ quan nghiên cứu cho mục đích spin-off, cùng với hệ thống pháp lý chặt chẽ, rõ ràng quy định về quyền lợi những bên (nhà nghiên cứu, cơ quan sở hữu,…), và cơ chế thông thoáng, thủ tục hành chính gọn nhẹ. Và thứ tư, cần sự quản lý độc lập (theo đúng mô hình spin-off) của những liên doanh khởi nghiệp khỏi hệ thống hành chính và học thuật của trường đại học, viện nghiên cứu nhằm để những liên doanh này vận hành theo đúng cơ chế thị trường.

Xem thêm: Cream Pie mang Nghĩa Là Gì, ‘ivy Lebelle Creampie’ Search

Rất mong Bộ Khoa học và khoa học, những cơ quan điều hành nghiên cứu khoa học (Quỹ NAFOSTED,…) cần nghiên cứu xây dựng những quỹ khởi nghiệp spin-off để tư vấn những nghiên cứu ứng dụng, cùng với việc xây dựng hệ thống văn bản pháp quy nhằm luật hóa mô hình này.

(*) Đại học Kỹ thuật Đan Mạch

Chuyên mục: Hỏi Đáp


Nguồn : Sưu tầm

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button